Skarga kasacyjna

Poznań, dnia 22.03.2024

Sąd NajwyższyIzba Cywilna, Wydział IIul. Marszałkowska 8200-517 Warszawa

za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w PoznaniuWydział I Cywilnyul. Heweliusza 260-714 Poznań

Powód: Jan Kowalski85031204567ul. Kwiatowa 12/361-882 Poznań

reprezentowany przez adwokata Anna NowakKancelaria Adwokacka Anna Nowakul. Słoneczna 460-123 Poznań

Pozwany: Piotr Wiśniewskiul. Polna 5 m. 1260-200 Poznań

I CSK 123/23

Wartość przedmiotu zaskarżenia: 15000 zł(słownie: piętnaście tysięcy złotych)

SKARGA KASACYJNAoparta na naruszeniu przepisów postępowania

Działając w imieniu skarżącego, powołując się na udzielone w sprawie pełnomocnictwo, które przedkładam w załączeniu, na zasadzie art. 398¹ § 1 k.p.c. zaskarżam prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, Wydział I Cywilny, z dnia 15.02.2024, w całości i wnoszę o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w całości, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu (w przypadku stwierdzenia podstaw) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie,

2) przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

3) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

4) rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżącego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam, na podstawie art. 398³ § 1 k.p.c., rażące naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 233 § 1 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegające na przejęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego w Poznaniu bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane.

UZASADNIENIE

Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest dopuszczalność przyjmowania przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń sądu pierwszej instancji, w sytuacji gdy podstawowym zarzutem apelacji jest kwestionowanie właśnie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wyroku. Powszechny jest pogląd wyrażany w orzecznictwie, że sąd drugiej instancji zobowiązany jest rozważyć wszelkie podniesione w apelacji zarzuty i dokonywać własnych ustaleń, i tak np.: postanowienie SN z dnia 12.05.2020, II CZ 12/20, LEX nr 3094542; wyrok SN z dnia 05.07.2019, II CSK 234/18, LEX nr 2699081; wyrok SN z dnia 17.05.2018, II CSK 638/17, LEX nr 2499140; wyrok SN z dnia 23.03.2017, I CSK 333/16, LEX nr 2280098; wyrok SN z dnia 16.12.2016, I CSK 25/16, LEX nr 2182917; uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23.03.1999, III CZP 59/98, LEX nr 33124.

Jednocześnie akceptowalne jest ograniczenie się przez sąd drugiej instancji do stwierdzenia przyjęcia za swoje ustaleń sądu pierwszej instancji (tak: wyrok SN z dnia 14.02.2013, II CSK 347/12, LEX nr 1300857; wyrok SN z dnia 07.11.2002, IV CKN 1459/00, LEX nr 79479). W zasadzie nie powinno to zwalniać od dokonania własnej oceny dowodów (wyrok SN z dnia 20.05.1997, II CKN 175/97, OSNP 1998, nr 10, poz. 304), jednak - jak to wynika z zaskarżonego orzeczenia - praktyka taka zaprzecza istocie kontroli odwoławczej wyroku sądu pierwszej instancji, bowiem sąd odwoławczy de facto nie musi uzasadniać swojego stanowiska co do poczynionych ustaleń faktycznych, które przyjął za własne, pomimo iż one przede wszystkim były przedmiotem krytyki apelacyjnej. W takich sytuacjach - gdy zarzuty dotyczą bezpośrednio ustaleń faktycznych, wymagane wydaje się zobligowanie sądu drugiej instancji do przeprowadzenia gruntownej oceny materiału dowodowego. Natomiast możliwość przyjmowania za własne (kwestionowanych właśnie) ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji powinna być obwarowana obowiązkiem szczegółowego uzasadnienia takiego stanowiska.

Skarżący w tym miejscu podaje, że w apelacji zawarł obszerny wywód, w którym szczegółowo kwestionował ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji w sprawie. Jego analiza prowadzi do zgoła odmiennych wniosków i ustaleń niż uczynił to sąd pierwszej instancji.

Jedynie dla przykładu można wskazać, że z umowy zawartej między powodem a pozwanym nie wynika udzielenie przez powoda pozwanemu karencji w spłacie zobowiązania. Brak na to jakiegokolwiek dowodu. Ponadto pismo powoda z dnia 10.01.2023 jednoznacznie wskazuje na to, że powód oczekuje i żąda natychmiastowego spełnienia wymagalnego świadczenia. Powód ponadto nie wyraził zgody na spłatę zobowiązania przez pozwanego w inny sposób jak w pieniądzu. Powód kwestionuje również ustalenie sądu pierwszej instancji, jakoby z umowy między nim a pozwanym wynikało istnienie zobowiązania przemiennego, i to z prawem wyboru sposobu zaspokojenia wierzyciela (powoda) przez dłużnika. Ustalenia w tym zakresie sądu pierwszej instancji są całkowicie nielogiczne i niespójne oraz sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego czy zdrowym rozsądkiem.

Z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji w żaden sposób nie można wyczytać ani wydedukować, na podstawie jakich reguł wnioskowania i jakich dowodów sąd meriti doszedł do takich, a nie innych wniosków. Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu nie spełnia podstawowych swoich zadań, jakimi niewątpliwie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, jakim dowodom sąd pierwszej instancji dał wiarę, a jakim wiary odmówił, i to na podstawie jakich okoliczności.

Jak wyżej wskazano, apelacja powoda zawiera obszerną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wraz z wnioskami wywodzącymi się z zasad doświadczenia życiowego, logicznego myślenia i zdrowego rozsądku. Tymczasem sąd drugiej instancji całkowicie pomija zarzuty apelacji związane z ustaleniami stanu faktycznego dokonanymi przez sąd pierwszej instancji, przyjmując jednocześnie wspomniane ustalenia jako swoje (tym samym stwierdzając de facto ich prawidłowość). Dopuszczalność formułowania zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., polegającego na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, znajduje oparcie m.in. w wyroku SN z dnia 03.10.2019, I CSK 261/18, LEX nr 2742708, oraz w wyroku SN z dnia 10.07.2002, II CKN 814/00, OSNP 2004, nr 8, poz. 143. O rażącym naruszeniu wymogów przeprowadzenia wnikliwej oceny materiału dowodowego, jakiego dopuścił się Sąd Apelacyjny wydając skarżony wyrok, świadczy przede wszystkim fakt, iż pomimo zarzutów apelacji, które w głównej mierze opierały się na wykazaniu sprzeczności ustaleń faktycznych, sąd praktycznie nie przeprowadził badania materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do przyjęcia ustaleń Sądu Okręgowego.

Sąd drugiej instancji w żadnej mierze nie odniósł się nawet do oczywistej sprzeczności ustaleń faktycznych wynikającej bezpośrednio z samej analizy dat, akcentowanej w apelacji.

Brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do kluczowych zarzutów apelacji ewidentnie świadczy o naruszeniu wymogów przeprowadzenia wnikliwej oceny materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie sytuacja ta doprowadziła do tego, że zarzuty apelacji praktycznie nie zostały rozpoznane, a tym samym nie może być mowy o prawidłowości kontroli apelacyjnej sądu drugiej instancji.

Argumentując zasadność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuję, że istnieje konieczność rozpatrzenia przez Wysoki Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 233 § 1 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na przejęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane.

Skarżący wskazuje, że prawidłowa analiza materiału zgromadzonego w sprawie powinna doprowadzić sąd drugiej instancji do dokładnie odmiennych ustaleń niż te, które poczynił sąd pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy niniejsza skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

.............................................Anna Nowakadwokat

Załączniki:

1) pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej,

2) dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 2500 zł,

3) 3 odpisy skargi kasacyjnej, w tym 1 dla Sądu Najwyższego.